Informatie over ratten

Ratten zijn wereldwijd al eeuwen aanwezig in steden. Ze gaan en staan waar mensen zijn, want daar is voedsel. Ook zijn ze, letterlijk, niet voor één gat te vangen, want ze zijn slimmer dan menigeen voor mogelijk houdt. Een echte overlever dus. Niet iedere rat is een probleem. Maar bij inwoners van diverse steden zorgen ze voor veel overlast en risico’s.

Geschiedenis

Al sinds mensenheugenis volgt de rat de mens op de voet. In Nederland leven verschillende soorten, de bekendste daarvan zijn:

  • Muskusrat, deze leeft in de buitengebieden en wordt door de Waterschappen bestreden
  • Zwarte rat (rattus rattus), deze soort trekt vanuit het zuiden op richting de rest van Nederland, onder andere in gebieden bij de grote rivieren
  • Bruine rat (rattus norvegicus), deze soort komt in heel Nederland voor

Levenscyclus van de bruine rat

Een geslachtsrijp vrouwtje is na paring en bevruchting 20-25 dagen drachtig. De jongen zijn circa 2 maanden na de geboorte geslachtsrijp. Een vrouwtje werpt 3-6 maal per jaar. In iedere worp zitten 6-10 jongen. In een jaar kan dit makkelijk tussen de 1000 à 2000 jongen opleveren.

Het riool als habitat voor de rat

De bruine rat vindt in de stad, met name in het riool, een goede habitat. Een rat heeft een aantal basisbehoeften:

Voedsel

Een rat moet dagelijks drinken. Ratten zijn feitelijk alleseters, die niet zo kieskeurig zijn. Er komen dagelijks veel etensresten in het riool terecht. Dit komt allemaal bij de ratten voorbij drijven.

Beschutting

In het riool zijn geen natuurlijke vijanden waardoor ze zich vrij kunnen bewegen en voortplanten. Er bevinden zich plaatsen waar ze droog kunnen zitten om een nest te maken. Of ze knagen een gat in het riool om een hol te maken.

Warmte

In het riool is het gehele jaar een gematigde temperatuur. Hierdoor kunnen ze ook in de winters prima overleven. Zolang een rat over deze behoeften kan beschikken zal hij honkvast blijven zitten waar hij zit. En zal op een dag niet gauw verder dan 100 meter van zijn plaatst bewegen.

Wanneer en waarom gaan ratten het riool uit en de stad in?

Door het snelle voortplanten wordt het op den duur erg druk met ratten in het riool. Ratten gaan op zoek naar voedsel en broedplaatsen buiten het riool. Boven de grond vinden ze in steden voldoende plekken om te schuilen, eten en te nestelen.

Normaal gesproken zal een rat zich namelijk niet zomaar overdag laten zien. Ze zijn van nature schuw want ze lopen het risico ten prooi te vallen van andere dieren in de stad, zoals vogels en katten.

Er zijn echter wel legio voorbeelden van ratten die zich op klaarlichte dag in steden vertonen. Dat is een indicatie die aangeeft dat er een zeer grote rattenpopulatie aanwezig is.

De ratten die zich overdag laten zien zijn hiertoe genoodzaakt omdat zij zich laag in de rattenhiërarchie bevinden. Ze hebben daarom niet de mogelijkheden om op de voor hen ideale tijden en plaatsen op zoek te gaan naar voedsel. Want dat is voorbehouden aan de ratten die hoger in de hiërarchie staan. Deze ratten die genoodzaakt zijn om meer risico te lopen zijn vaak jonkies. Pogingen om ratten in de openbare ruimte bovengronds weg te vangen leiden vaak enkel tot het vangen van jonge, kleine ratten. De volwassen ratten blijven vaak onaangetast in het riool en blijven zich daar verder voortplanten. De bestrijding bovengronds neemt daarom dus enkel hooguit de symptomen weg. De volwassen ratten in het riool, de bron, de echte oorzaak wordt hiermee dus niet aangepakt.

Hoe herkent u een rattenplaag?

Het is belangrijk de eerste sporen van aanwezigheid van ratten te herkennen. Ratten planten zich namelijk razendsnel voort, wat binnen de kortste keren een heuse rattenplaag oplevert. Een rattenplaag is in het begin moeilijk op te merken, omdat ratten nachtdieren zijn. Wanneer u overdag een rat ziet, kunt u bijna met zekerheid zeggen dat u meerdere ratten in uw gebouw heeft.

Een rattenplaag kunt u herkennen aan:

  • Uitwerpselen: deze zijn donkerbruin tot zwart, capsulevormig en tussen 1 en 2 cm lang.
  • Smeersporen: op plaatsen waar ratten frequent passeren ontstaat een bruin tot zwart loopspoor. Knaagdieren zien niet zo goed en maken daarom gebruik van hun snorharen als ‘tastorgaan’ om de omgeving te verkennen. In open ruimten kunnen ze weinig tot niks voelen want de snorharen maken geen contact met de omgeving wat hen een onveilig gevoel geeft. Ze lopen daarom steeds dicht tegen de muren aan.
  • Knaagschade: omdat de tanden van ratten steeds blijven groeien, knagen ratten voortdurend aan kabels, hout, kunststof en zelfs beton om ze kort en scherp te houden. U kunt de knaagschade van muizen en ratten onderscheiden aan het feit dat ratten grotere tanden hebben en bij het knagen een zaagvormig patroon nalaten op het object, de muis laat gladdere randen na.
  • Gescheurd materiaal: ratten maken gebruik van stukjes isolatiemateriaal, gescheurd karton en papier, textiel of zachte materialen om een nest te maken. Dit doen ze vaak op verborgen, moeilijk bereikbare en beschutte plaatsen (plafond, zolder, onder een vloer, in spouwmuur).
  • Geuroverlast: in de buurt van nestplaatsen en looppaden ruikt men meestal een indringende geur. Geluidshinder: krabbelende geluiden langs muren en plafonds.

Waar komen ratten naar binnen?

Het is belangrijk te achterhalen waar ratten uw gebouw of huis binnenkomen en waar mogelijk deze kieren of gaten te dichten. Indien dit niet gebeurt, is de kans zeer groot dat de ratten zullen blijven terugkomen. Door hun flexibele skelet passen ratten door gaten en kieren vanaf 20 mm.

Welke risico’s vormen ratten voor uw bedrijfshygiëne, voedselveiligheid en gezondheid?

Ratten zijn dragers van verscheidene ziekten en bacteriën, zoals:

  • Hantavirus
  • Salmonella bacterie
  • E. Coli
  • Leptospirose (ziekte van Weil)

Zoönose

“Een zoönose is elke ziekte of infectie die van nature overdraagbaar is van gewervelde dieren op mensen”

Ratten, zowel de bruine als de zwarte rat, kunnen deze ziektes en bacteriën overdragen op ons voedsel of drinkwater tijdens hun zoektochten. Ratten kunnen op verschillende manieren ziekten overbrengen:

  • Contact met uitwerpselen, urine en haren
  • Te knagen aan voedsel of te drinken uit ons drinkwater
  • Indirect via huisdieren of insecten
  • Mensen te bijten
  • Contact met uitwerpselen, urine en haren
  • Te knagen aan voedsel of te drinken uit ons drinkwater
  • Indirect via huisdieren of insecten
  • Mensen te bijten

Daarnaast zijn ratten ook drager van mijten, vlooien of andere parasieten die ze kunnen overdragen op mensen of huisdieren.

Naast het verspreiden van ziektes, kunnen ratten ook ernstige schade aanbrengen aan uw bedrijf of huis:

Knaagschade

Doorgeknaagde kabels, etenswaren, opengebeten voorraadzakken, beschadiging aan allerlei materialen in een gebouw zoals hout of plastic. De rat knaagt aan allerlei materialen om zijn tanden te scherpen. Daarnaast verzamelt de muis zachte materialen zoals isolatie, papier of karton om zijn nest mee te bouwen. U kunt de knaagschade van muizen en ratten onderscheiden doordat muizen kleinere tanden hebben en bij het knagen gladdere randen nalaten, de rat laat een zaagvormig patroon na in het object.

Financiële schade

Ratten knagen aan (opgeslagen) voedsel en goederen zoals rijst, pasta, granen, etc. Uw producten worden hierdoor besmet en zijn niet langer bruikbaar. Alles wat ratten kapot knagen moet hersteld of vervangen worden, dit kost vaak een aardige som geld.

Reputatie schade:

Indien uw klanten te weten komen dat u kampt met een rattenplaag in uw bedrijf, kan dat erg negatieve gevolgen hebben voor uw bedrijfsimago.

Daarnaast zorgen ratten voor geluidsoverlast door te krabben en te knagen en laten ze indringende en onhygiënische geuren achter.

Gezondheidrisico’s

De aanwezigheid van ratten levert directe gezondheidsrisico’s op voor mensen. Zo dragen ratten diverse ziekten met zich mee. Eén van de gevaarlijkste is:

Leptospirose, oftewel de ziekte van Weil.

Ratten zijn incontinent waardoor ze overal ontlasting achterlaten. Deze ontlasting bevat gevaarlijke ziekmakende bacteriën. Dode ratten zijn ook een gezondheidsrisico. Ze dragen andere dieren als mijten mee in hun lijf en hun vacht. Deze mijten zullen de rat verlaten wanneer deze afkoelt.

Indirecte gezondheidsrisico’s

Naast de directe lichamelijke risico’s is ook aangetoond dat mensen last kunnen krijgen van psychische klachten. Het woongenot gaat achteruit en op wijkniveau neemt de leefbaarheid af. Dit kan zelfs leiden tot een daling van de prijzen van onroerend goed.

Aansprakelijkheid

Gemeenten hebben volgens de Wet Publieke Gezondheid (WPG), een preventieve zorgplicht richting haar bewoners wanneer de Volksgezondheid bedreigd wordt. Het komt ook voor dat bewoners claims indien bij de gemeente.

Leave a Reply